Focus op auteursrechtbelangen

Kwartaalbericht van de Federatie Auteursrechtbelangen over de gezamenlijke activiteiten voor auteursrecht en naburige rechten.

2020 - 02

Wetsvoorstel implementatie auteursrechtrichtlijn in behandeling
De Tweede Kamer mocht onlangs schriftelijk reageren op het wetsvoorstel tot implementatie van de richtlijn auteursrecht in de digitale eengemaakte markt.
De conclusie van het Federatiebestuur was dat het wetsvoorstel, na verwerking van al het commentaar in de consultatieronde, wellicht nog wat toelichting maar geen aanpassing behoeft. Belangrijker is dat de onderdelen van het wetsvoorstel die de positie van rechthebbenden versterken, zoals de positie jegens de grote online platforms, nu zo snel mogelijk worden ingevoerd.
In een brief aan de Vaste Commissie voor Justitie en Veiligheid van de Tweede Kamer geeft de Federatie aan dat de Federatie de voor deze implementatie gehanteerde uitgangspunten onderschrijft en zich dan ook geconcentreerd heeft op de vraag of met het consultatievoorstel de richtlijn volledig en juist wordt omgezet.
In dat kader heeft de Federatie in het consultatieproces een aantal voorstellen tot verbetering gedaan om zo dicht mogelijk bij formuleringen en bedoeling van de richtlijn te blijven. De Federatie heeft tot tevredenheid geconstateerd dat aan deze voorstellen in het wetsvoorstel voldoende recht is gedaan.
Het is van groot belang dat de Europese en de Nederlandse wetgever onderkennen dat rechthebbenden niet voldoende profiteren van het op online platforms ontsluiten van hun creatieve producten. Het zonder toestemming aanbieden van creatieve content heeft een negatieve invloed op de normale exploitatie van rechthebbenden en leidt tot een oneerlijk speelveld ten opzichte van de door en namens rechthebbenden gelicenseerde diensten. De problematiek zit in de uitleg van nieuwe begrippen en in de praktische uitwerking die per sector en repertoire zal verschillen. De Europese Commissie is bezig daar sturing aan te geven door in samenwerking met de lidstaten dialogen met belanghebbenden te houden om tot praktische richtsnoeren te komen. Harmonisatie is in deze van groot belang en dus is het essentieel dat artikel 17 in de Europese Unie op gelijke wijze wordt omgezet en dat Nederland het goede voorbeeld geeft door de betreffende bepalingen en overwegingen uit de Richtlijn zo letterlijk mogelijk over te nemen. De Federatie heeft vastgesteld dat deze suggestie – die overigens ook is gedaan door belanghebbenden die deze problematiek van de zijde van de platforms bekijken – in het wetsvoorstel is opgevolgd.
De Federatie concludeert derhalve dat de richtlijn volledig en juist is omgezet. Mogelijk dat er nog enkele specifieke vragen tot verduidelijking bij de achterban leven, maar aannemende dat vragen in de nota naar aanleiding van het verslag tot tevredenheid worden beantwoord, dringt de Federatie er bij de Kamer op aan deze implementatie daarna zo snel als mogelijk goed te keuren.
De voor rechthebbenden met deze richtlijn beoogde verbeteringen, met name met betrekking tot de zogenaamde ‘value gap’, kunnen dan op de kortst mogelijke termijn worden gerealiseerd. Dat zou een basis kunnen betekenen voor nieuwe inkomsten voor de door de covid 19 crisis zo ernstig gedupeerde sector.
Omdat de richtlijn veel verschillende onderwerpen behandelt is uiteindelijk nog een groot aantal vragen in het verslag van de Kamer terecht gekomen. De behandeling van het wetsvoorstel door de Tweede Kamer zal na de zomer worden vervolgd.

Taskforce culturele en creatieve sector: alleen nationaal herstelplan kan ramp afwenden
In de aanloop naar de discussie in de Tweede Kamer op 29 juni jl. over cultuur en corona heeft de Taskforce Culturele en Creatieve Sector, waar ook de Federatie deel van uitmaakt, de Kamer opgeroepen om werkenden, zzp’ers, makers, vrijwilligers en publiek in de cultuursector een toekomstperspectief te bieden. In zijn brief, die door de coördinerende organisatie Kunsten’92 is opgesteld, heeft deze bundeling van talrijke beroeps- en belangenorganisaties het parlement en het kabinet een voorstel gepresenteerd voor een herstelplan. Vijf samenhangende en elkaar versterkende maatregelen vormen daarvan de ruggengraat.
De Taskforce is in maart 2020 opgericht door Kunsten ’92 en een aantal koepels. De Taskforce heeft op zich genomen zo goed mogelijk in kaart te brengen waar in de culturele en creatieve sector problemen zijn ontstaan in verband met de coronacrisis, en hoe deze het best zouden kunnen worden aangepakt, met steun van overheden. Vertegenwoordigers van de Taskforce nemen deel aan diverse overleggen die door OCW zijn opgezet, of waar cultuur op de agenda staat. De Taskforce komt (virtueel) wekelijks bijeen om de stand van zaken en diverse noodzakelijke acties te bespreken.
Het voorstel van de Taskforce aan de Kamerleden is ook een noodkreet: talrijke onderdelen van de culturele en creatieve sector staan op omvallen, en de situatie voor freelancers en kleine zelfstandigen is rampzalig. De brief aan de Kamerleden zet de schrikbarende realiteit op een rijtje. Onderzocht zijn de inkomstenderving en economische schade in het algemeen van de coronacrisis, rekening houdend met de steunpakketten van overheden en met een (in sommige sectoren zeer beperkte) heropening sinds juni 2020. De Taskforce herinnert de Kamer aan de grote bijdrage van de culturele en creatieve sector aan de nationale economie, met een aandeel van 3,7% in het BBP, en van 4,7% in de werkgelegenheid. Daarnaast zijn 550.000 vrijwilligers actief in sector. Er zijn 175 miljoen bezoeken per jaar. “Hieruit blijkt dat de sector midden in de samenleving, de economie en de coronacrisis staat”.
De strikte protocollen die als voorwaarden zijn gesteld voor heropening beperken de bezoekcapaciteit, stelt de Taskforce. In 2020 resteert een capaciteit van slechts 15% tot 25% en in sommige sectoren leidt werken conform protocol tot aanzienlijke meerkosten, vanwege de extra tijd die ermee is gemoeid. Het jaar 2021 zal, rekening houdend met vele (onbekende) variabelen, een verwachte bezoekcapaciteit laten zien van slechts 25% tot 50%.
De Taskforce stelt in zijn brief dat als de situatie niet verandert het verlies aan publieks- en zakelijke inkomsten voor de sector in 2020 zal oplopen tot € 2,6 miljard. Door nood- en steunmaatregelen van de kant van de overheden is circa € 600 miljoen beschikbaar gesteld. Er resteert met andere woorden een saldo van € 2 miljard aan inkomstenderving in 2020, met alle gevolgen vandien voor de werkgelegenheid. Het aantal WW-uitkeringen is de maanden maart en april 2020 met respectievelijk 94% en 67% gestegen. Gedwongen ontslagen zijn onvermijdelijk.
En dat komt bovenop het drama van 160.000 zzp’ers die sinds de uitbraak van de crisis grotendeels zonder opdrachten zitten en financieel gezien op het bestaansminimum worden teruggeworpen; 30.000 flexwerkers vallen tussen wal en schip, aldus constateert de Taskforce in zijn brief.
Het voorgestelde Herstelplan voor de Culturele en Creatieve Sector is gebaseerd op vijf maatregelen:
1. Zorg voor extra, sectorspecifieke steun
2. Help gemeenten en provincies de fijnmazige culturele infrastructuur in stand te houden
3. Creëer een Nationaal Herstelfonds
4. Zet in op ruimhartig fiscaal beleid voor donaties, crowdfunding en legaten
5. Bied een reëel perspectief op verdere heropening

Een uitgebreide toelichting op en uitleg van de vijf maatregelen is te vinden in de brief van de Taskforce.
In dit verband is Survey on Stage het vermelden waard, een onderzoek onder meer dan 1500 freelancers, met name musici, makers en technici, dat is opgezet door twee freelance zangers. Het onderzoek werd midden juni gehouden. Bijna 61% van de respondenten geeft aan dat opdrachten tot en met december gecanceld zijn. Bijna 40% heeft zelfs te maken met annulering na december, aldus de Survey on Stage.
Meer dan 70% van de ondervraagden is redelijk tot zeer bezorgd over zijn of haar financiële situatie vanaf september. De gemiddelde inkomstenderving tot eind dit jaar per persoon schommelt rond de €20.000, laat de enquête zien. Gevraagd naar de noodzaak om werkzaamheden buiten de sector te vinden of uit te breiden, zegt 43% zich daartoe in grote mate genoodzaakt te voelen. In totaal wil 27% zich laten omscholen. “Als op korte termijn geen zicht is op aanvullende maatregelen of volledige herstart van de werkzaamheden, overbruggen vele zzp'ers de crisis niet”, zeggen musici Mattijs van de Woerd en Marjolein Niels, die het onderzoek initieerden, samen met het Platform voor Freelance Musici en met medewerking van GroenLinks, daarbij gesteund door Kunsten ’92, de Creatieve Coalitie en de Kunstenbond.

Steunfonds Rechtensector: uitvoering in voorbereiding
Het Steunfonds Rechtensector is een initiatief van de Federatie Auteursrechtbelangen en verheugt zich in de medewerking van Buma/Stemra, Lira, NORMA, Pictoright, Sena en VEVAM. Deze CBO’s hebben 5 miljoen euro opzij gezet om de meest nijpende nood van werkenden in de sector ten gevolge van de coronacrisis te verlichten. Intensief contact met OCW heeft erin geresulteerd dat minister van Engelshoven de bijdrage van de CBO’s heeft verdubbeld. In een gesprek met de platformvoorzitters van de Federatie toonde Van Engelshoven zich enthousiast over het plan voor een steunfonds van de sector.
Ten tijde van het samenstellen van deze Focus hebben we op het bureau van de Federatie en VOI©E de laatste details van deze bijzondere publiek-private samenwerking net geregeld. Voor de bijdrage van OCW gelden namelijk subsidievoorwaarden waaraan de CBO’s moeten voldoen. De deelnemende CBO’s moeten via activiteitenplannen en begrotingen laten zien hoe de bijdrage van OCW zal worden besteed aan nieuwe werken. Deze conceptplannen worden momenteel beoordeeld door het ministerie. Er zijn ook regels voor de controle en verantwoording die een beslag leggen op de organisaties. Het Federatiebureau probeert de deelnemende organisaties zoveel mogelijk te ontlasten.
Binnen het kader van het steunfonds hebben Buma/Stemra en Sena een Noodfonds Muziek opgezet, waarvoor de stroom aanvragen al goed op gang is gekomen. Deze gelden zijn afkomstig uit reserves van Buma/Stemra, Buma Cultuur, Sociaal Fonds Buma en het Sociaal-Cultureel Fonds van Sena. Particuliere muziekliefhebbers kunnen bovendien via www.noodfondsmuziek.nl/spotify een donatie doen, die door Spotify verdubbeld wordt.
Wanneer alle plannen en voorwaarden in orde zijn bevonden kan de subsidieaanvraag door VOI©E namens de deelnemende CBO’s worden ingediend. De meeste projecten starten in september. Op de website van de Federatie is de actuele stand van de voorgenomen projecten te vinden.
Een overzicht van alle overheidsmaatregelen op het terrein van Covid 19 is hier te vinden.

Evaluatie Geschillencommissie Auteurscontractenrecht
Op 26 juni bracht het bestuur van de Federatie verslag uit over de afronding van een interne evaluatie van de geschillencommissie auteurscontractenrecht. Over de voorstellen van de door de Federatie ingestelde werkgroep van vertegenwoordigers van Platform Makers en PCMI kon geen volledige overeenstemming worden bereikt. De Federatie wacht nu de uitkomsten van de evaluatie van het auteurscontractenrecht af, eveneens wat betreft de consequenties daarvan voor de geschillenregeling. Het streven van de Federatie is om te komen tot een situatie waarin alle betrokken brancheorganisaties tot collectieve registratie van uitgevers en producenten overgaan, dan wel hun leden positief adviseren tot registratie over te gaan.
De werkgroep is in overleg met De Stichting Geschillencommissie voor Beroep en Bedrijf (SGB) waar de geschillencommissie auteurscontractenrecht is ondergebracht tot het volgende pakket aan voorgestelde aanpassingen gekomen:
1. In plaats van één voorzitter, een voorzitter en twee vicevoorzitters uit de rechterlijke macht, tenzij de voorzitter dit niet nodig acht gezien de aard van de zaak.
2. Een bezwaarprocedure tegen aanwijzing van een bemiddelingsdeskundige.
3. De bemiddelingsdeskundige kan een beroep doen op een tweede bemiddelingsdeskundige als het geschil aanleiding geeft tot aanvullende expertise.
4. Partijen worden voortaan beter geïnformeerd over de gang van zaken rondom mondelinge behandeling door de stichting.
5. De opzegtermijn voor een exploitant om een registratie te beëindigen wordt verkort naar drie maanden vanaf de datum van opzegging.

De overheersende mening bij de aangeslotenen van PCMI is echter dat er sterke twijfels zijn bij de voorgenomen versterking van het voorzitterschap (met twee vicevoorzitters) en de daarmee gepaard gaande kostenverhoging en dat dit op gespannen voet staat met de gewenste laagdrempeligheid in verhouding tot een gang naar de rechter. Aansluiting bij de geschillencommissie zullen exploitanten individueel willen beslissen en de verwachting is dat zij dit pas zullen doen wanneer er een klacht is en per klacht willen kunnen bepalen of het een geschil is dat geschikt is voor de geschillencommissie.
Platform Makers betreurt dit standpunt omdat dit niet gaat leiden tot een grote toename van het aantal bij de geschillenregeling aangesloten exploitanten, terwijl veel makers de stap naar het claimen van zijn of haar recht al moeizaam durven te nemen uit angst voor mogelijke consequenties voor de verdere carrière.

Thecontentmap.nl wordt Kies voor Legale Content
Een plattegrond met vindplaatsen voor legale content. In 2014 ontwikkelde de Federatie thecontentmap.nl, en minister Bussemaker lanceerde de website in Groningen, tijdens Eurosonic/Noorderslag. Het idee was ‘afgekeken’ van Engelse collega’s. Doel was ambtenaren, politici en media ervan te overtuigen dat je overal gewoon films, muziek, e-books kon vinden waarvoor de rechten netjes geregeld waren. De markt zat veel fatsoenlijker in elkaar dan tegenstanders van anti-piraterij maatregelen iedereen wilde doen geloven. Er klopte simpelweg weinig van de stelling dat er ‘nergens’ of ‘niet genoeg’ legale content beschikbaar was. De site thecontentmap.nl was het beste bewijs.
Het thecontentmap idee werd ontwikkeld door the Copyright Alliance in het Verenigd Koninkrijk. Namens de Federatie ging de secretaris op bezoek bij de Engelse collega’s die enthousiast waren over het idee dat er op het op continent ook een thecontentmap zou komen. Het gebruik van het concept en de naam was gauw geregeld, en de Engelse IT-firma die thecontentmap onder zijn hoede had zag er geen been in om ook de Nederlandse versie te bouwen en te hosten. De steun van OCW, zo mooi getoond tijdens Noorderslag, was niet alleen symbolisch. De Federatie kreeg een subsidie voor een promotie- en voorlichtingsprogramma rond thecontentmap. Spin-off hiervan was het onderwijsproject dat snel een succes werd en jaarlijks kon worden herhaald. De filosofie achter het project vond weerklank bij EUIPO, het IE-bureau van de Europese Commissie, die met 60 duizend euro over de brug kwam om het onderwijsproject te ondersteunen. De Federatie haalde in het schooljaar 2018-2019 met de Europese wind in de zeilen fantastische resultaten. Auteursrecht en bescherming van makers stond binnen de (basis)school op de kaart.
Tijden veranderen. De Engelsen zijn enkele jaren geleden met hun thecontentmap gestopt. In andere Europese landen zijn vergelijkbare initiatieven ontstaan, die geen daverend succes werden omdat alleen verwijzing naar sites van legale aanbieders voor de consument te weinig biedt. De EUIPO heeft tevergeefs geprobeerd dit nieuw leven in te blazen met de Europese portal AGORATEKA voor dit soort initiatieven. Wat wel aanslaat bij de consument is film.nl, het gezamenlijk project van de Nederlandse entertainmentsector, waarop de consument op titel kan zoeken.
Neemt niet weg dat thecontentmap aan betekenis heeft verloren nu niemand meer twijfelt aan de ruime beschikbaarheid van legale content. Het bestuur van de Federatie is dan ook tot de conclusie gekomen dat de kosten voor het onderhoud en actueel houden van thecontentmap.nl niet meer opwegen tegen de beperkte impact. Deze site wordt dan ook vanaf 1 juli niet meer gehost. Daarvoor in de plaats heeft het bureau van de Federatie een nieuwe ‘landingspagina’ gemaakt op auteursrecht.nl voor verwijzing naar legale content met de naam Kies voor Legale Content. Hier vindt men tips om erachter te komen of content legaal of illegaal is en voor vindplaatsen van legale content, zoals film.nl en de NVPI-site met een overzicht van platforms waar je in Nederland legaal en veilig kunt luisteren, alsmede FAQ’s en informatie over BREIN.
Niet alleen voor BREIN blijft het nuttig om te verwijzen naar legaal aanbod via deze webpagina. Het zou nuttig zijn wanneer de leden van VOI©E en de bij Platform Makers en PCMI aangesloten organisaties via hun websites naar Kies voor Legale Content verwijzen.

Voortgang onderwijsproject
Zoals in het eerste kwartaalnummer van FOCUS al verwacht, is het gebruik van ons gratis lespakket Wijs met media omgaan voor de groepen 7 en 8 basisonderwijs door de sluiting van de scholen sterk verminderd. Wij hebben daarop geanticipeerd door onze social media campagne op een laag pitje te zetten en activiteiten en kosten zoveel mogelijk door te schuiven naar het budget voor het komend schooljaar. Dat is ook gebeurd met de nieuwe les met als thema de musical, die nu volgend schooljaar zal worden gelanceerd.
Ondertussen is uiteraard wel doorgewerkt aan de ontwikkeling van de game voor groep 7/8, die we voor de Week van de Mediawijsheid in november van dit jaar gaan uitbrengen.
Hiervoor heeft de Federatie van het ministerie van OCW een projectsubsidie gekregen van 70.000 euro in het kader van de Arbeidsmarktagenda Culturele en Creatieve sector.
Daarvoor gaan we participeren in de bestaande en succesvolle game rondom het thema cyber security: HackShield. De kinderen kunnen ‘bits’ verdienen om jokers te kunnen kopen in de MediaMasters game die veel scholen tijdens de Week van de Mediawijsheid in november spelen. HackShield wordt inmiddels door meer dan 25.000 kinderen gespeeld. “Plagiaatpiraat” leert zelf creatief te zijn en als hij werk van anderen daarbij wil gebruiken moet hij het gewoon even vragen en in ieder geval de naam van de makers van het origineel respecteren door naamsvermelding. Momenteel is de game in de testfase.